تبلیغات
Architecturalschool مدرسه معماری - رقص های ائینی و نمایشی

رقص های ائینی و نمایشی

تاریخ:جمعه 14 آبان 1389-07:57 ب.ظ | نویسنده :مهندس مرجان پهلوانی

انسان فطره، بنا بر غرایز طبیعی خود، هنگام احساس شادی و مسرت شدید، جنبش و حركتی در اعضاء و جوارح خود حس كرده، بی‌اختیار به جست و خیز می‌پردازد و فریادها و قهقهه‌های سرور ونشاط از ته دل بر می‌كشد. نه ما، نه نیاكان ما و نه آن انسانهای ابتدایی و وحشی كه در غارها می‌زیستند، هیچگاه از این عكس‌العمل طبیعی و غریزی عاری نبوده‌ایم و بشر در همه حال و در هر سان به هنگام احساس خوشی و لذت شدید،‌ بجنبش و چرخش برخاسته است.

گروهی از دانشمندان علوم اجتماعی معتقدند كه اجتماع، همین جنبش‌ها و جست و خیزهای انفرادی ناشی از غرایز فطری را تبدیل به پایكوبی و دست افشانیهای موزون دسته‌جمعی، و فریادهای ناشی از نشاط و سرور را تبدیل به آواز و سرود كرده است.

گردآوری محصول و تهیه و به دست آوردن مواد غذایی همواره برای همه اجتماعات از متمدن و غیر متمدن از روزگاران بسیار پیش دارای اهمیت فراوانی بوده و هست، انسان‌های نخستین بنا به مقتضیات اقلیمی كه در آن بسر می‌برده‌اند، اعم از شكارچی و كشاورز، هنگامی‌كه شكار كلان و فربهی به چنگ می‌آوردند و یا از مزرعه خود محصول فراوانی بر میداشتند، آنچنان وجد و سرور به افراد قبیله و خانواده‌ها روی می‌آورد كه همگی بی‌اختیار به جست و خیز برخاسته، دست به دست یكدیگر داده دایره‌وار به دور آنچه به دست آورده بودند به پایكوبی می‌پرداختند، و در همین جست و خیزها و پایكوبیهای همگانی بود كه از یكنواختی حركات آنان ضرب و وزن (ریتم) به وجود آمده، سپس دوباره خود برای اتحاد حركات و موزونی آن به كار رفت.

ضرب و وزن را ابتدا با چپه زدن(كف زدن) و نواختن دستها به بدن و رانها و كوبیدن دو چوب به یكدیگر و بالاخره با زدن كنده‌های توخالی و طبل حفظ كرده، توالی و توازن حركات را برقرار می‌ساختند.

بدینسان با ایجاد ریتم، رقص شامل حركات موزونی گردید كه در آن قسمت‌های مختلف بدن، هم‌آهنگ با یكدیگر، به جنبش و حركت درآمده تمایلات و هیجانات مخصوصی را تعبیر و حالات روحی معینی را بیان می‌كردند، از این رو رقص در میان ملل قدیم و جدید، معانی و صورت‌های مختلفی از : شهوانی، جنگی، مذهبی و تفریحی و ... به خود گرفته، كم و بیش در میان تمام اقوام جهان مراحل مزبور را طی كرده است.

در میان مردمان ابتدایی، دامنه حركاتی كه در رقص به كار گرفته می‌شد، بسیار وسیع بوده، به طوریكه تمام قسمت‌های بدن از : سر و سینه و پشت و سرین و پاها و بازوها و دستها و انگشتان و عضلات صورت و چشم و ابرو و مو، همه به بازی گرفته می‌شد و با وارد ساختن هر یك از آنان در رقص، منظور و معانی مخصوصی را اراده می‌كردند.

رقص و اجرای حركات موزون در میان اجتماعات بدوی و نیمه متمدن محرك اعمال و حركات دسته‌جمعی و بالنتیجه مولد هم‌آهنگی و وحدت عمل در میان افراد قبایل می‌گردید و چون همین وحدت معنوی را موجد می‌شد از این رو بسیار مطلوب بود و بخش مهمی از اوقات و فعالیت‌های آنها را فرا می‌گرفت،‌ چنانكه اغلب امورشان از عبادت خدایان  و پرستش مقدسات قبیله و جشنها و تفریحات اجتماعی، توام با رقص بود. آنچه كه امروزه به نظر ما بازی و تفریح به شمار می‌رود برای انسان ابتدایی یك امر جدی بوده، آنها هنگامیكه به رقص برمیخاستند تنها قصدشان خوشگذرانی نبوده بلكه می‌خواستند به طبیعت و خدایان چیزهای مفیدی بیاموزند یا تلقین كنند و به وسیله رقص طبیعت را به خواب مغناطیسی درآورده و به زمین دستور دهند تا حاصل خوبی به بار آورد.

نتیجه آن كه چون رقص در واقع معنای وسیع تفریح و موجد سرور و لذت است پس در هر جا انسانی بوده، لذت و سروری وجود داشته، رقص نیز موجود بوده است و ما در ریشه و اساس تمدن هر قوم و ملیتی، حتی وحشی‌ترین و ابتدایی‌ترین آنها، رقص را با انواع مختلف كشف می‌كنیم و می‌توان گفت هیچ هنری نیست كه بهتر و بیشتر از رقص خصایص قومی و اخلاقی مردم ابتدایی را جلوه‌گر می‌سازد.

 با توجه به مطالب فوق بالطبع اقوامی كه از هزاران سال پیش در سرزمین ایران‌نشیمن گرفته، مراحل مختلف تمدن و فرهنگ را پشت سر نهاده‌اند، هیچگاه از این هنر غریزی كه به قول برخی از دانشمندان منشأ و اساس تمام هنرهاست عاری نبوده‌اند و خوشبختانه در آثاری كه از آن روزگاران برای ما بازمانده، جسته و گریخته نمونه‌هایی از انواع رقصهای دسته‌جمعی و انفرادی پیدا می‌شود كه از نظر مطالعه تاریخچه رقص در ایران بسیار گرانبهاست.

با توجه به مطالب فوق بالطبع اقوامی كه از هزاران سال پیش در سرزمین ایران‌نشیمن گرفته، مراحل مختلف تمدن و فرهنگ را پشت سر نهاده‌اند، هیچگاه از این هنر غریزی كه به قول برخی از دانشمندان منشأ و اساس تمام هنرهاست عاری نبوده‌اند و خوشبختانه در آثاری كه از آن روزگاران برای ما بازمانده، جسته و گریخته نمونه‌هایی از انواع رقصهای دسته‌جمعی و انفرادی پیدا می‌شود كه از نظر مطالعه تاریخچه رقص در ایران بسیار گرانبهاست.
كهن‌ترین اثری كه ما را از وجود رقص در این مرز و بوم آگاه می‌سازد، قطعه سفالی است كه در تپه سیلك (Sialk) كاشان به دست آمده و تاریخ آن را حدود اواخر هزاره پنجم و اوایل هزاره چهارم پیش از میلاد تعیین كرده‌اند (ش1).


رقص



داغ کن - کلوب دات کام




Admin Logo
themebox Logo