تبلیغات
Architecturalschool مدرسه معماری - شوشتر سازه های آبی قسمت 2

شوشتر سازه های آبی قسمت 2

تاریخ:سه شنبه 18 آبان 1389-07:27 ب.ظ | نویسنده :مهندس مرجان پهلوانی

شوشتر اسیاب ابی



درون محوطه آبشار ها، حدود ۴۰ آسیاب وجود داشت که این آسیاب ها در بخش شمالی،شرقی و غربی قرار داشتند.

در خوزستان تاکنون بیش از ۳۰۰ سازه آبی تاریخی شناسایی شده است که بر این اساس این استان را شاید بتوان رکورد دار تعداد سازه های آبی در واحد سطح دنیا دانست تعداد ۳۲ آسیاب در «مجموعه آسیاب ها و آبشار ها» موجود است که برخی از آنها تخریب وتعدادی نیز مرمت شده اند. درحالی که برخی از آسیاب ها همنام هستند اما در محل های متفاوتی قرار دارند. همچنین در برخی از ساختمان های آسیاب ها بیش از یک آسیاب قرار دارد

 شوشتر اسیاب ابی2

 




 

آس» به سنگ مدوری که برای خرد کردن غلات به کار می رود گفته می شود و «آس آب» یا «آسیاب»، آسی است که نیروی چرخش خود را از آب تأمین می کند. از دیرباز استفاده از آسیاب در ایران رواج داشته است

نمونه کامل و بزرگی از به کارگیری نیروی آب برای چرخاندن آسیاب ها را می توان در «مجموعه آسیاب ها و آبشارهای شوشتر» مشاهده کرد


شوشتر اسیاب ابی3

در این محوطه دو نوع آسیاب « تنوره ای » ( پره ای ) و « شیبی » ( چرخی ) و جود داشته

است. که در سالهای اخیر استفاده از آسیابهای شیبی از رونق افتاده و آسیابهای تنوره ای

جایگزین آن شد. در آسیاب شیبی بخاطر بهره گیری از تسمه، جهت تبدیل نیروی چرخشی

افقی به عمودی، استهلاک بالاست و نسبت به آسیاب نوع تنوره ای مقرون به صرفه نیست،

به همین دلیل از رونق افتاده است.

آسیاب تنوره ای: آسیابی است که چرخاب آن با فشار نیروی آبی که در تنوره یا چال انباشته

می شود می چرخد . در این نوع آسیاب آب از کانال با ارتفاع زیاد وارد استوانه ای عمودی

می شود و در انتهای حفره یک دریچه به قطر 30 الی 40 سانتیمتر قرار دارد که بعد از خارج

شدن آب از حفره با فشار به پروانه ها برخورد کرده و باعث چرخیدن آسیاب حول محور

عمودی می شود. برخی از این آسیابها در فصل پرآبی کارایی چندانی ندارند، زیرا سطح آب

بالا آمده و مانع کار می شود.

 

.

مجموعه آسیاب های شوشتر» از ۲ نوع «تنوره ای» یا پره ای و «شیبی»یا چرخی بوده

 شوشتر اسیاب ابی4

است.

آسیاب شیبی

در این نوع آسیاب، آب از سوی کانال هایی به درون یک مجموعه که دارای شیب بسیار تنداست سرازیر می شود. در قسمت انتهایی شیب، پره های آسیاب قرار دارند که شدت جریان آب موجب چرخیدن آنها می شود.
در آسیاب شیبی به دلیل بهره گیری از تسمه، برای تبدیل نیروی چرخشی افقی به عمودی،استهلاک بالاست و نسبت به آسیاب نوع تنوره ای مقرون به صرفه نیست. به همین دلیل این آسیاب ها به مرور زمان از رونق افتاده است. آسیاب های شیبی حول محور افقی می چرخیده اند
.

آسیاب تنوره ای

 

آسیاب تنوره ای»، آسیابی است که چرخاب آن با فشار نیروی آبی که در تنوره یا چال انباشته می شود می چرخد. در این نوع آسیاب آب از کانال با ارتفاع زیاد وارد استوانه ای عمودی می شود و در انتهای حفره یک دریچه به قطر ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر قرار دارد که بعد ازخارج شدن آب از حفره با فشار به پروانه های جَوَن» برخورد کرده و موجب چرخیدن آسیاب حول محور عمودی می شود

.
برخی از این آسیاب ها در فصل پر آبی کارایی چندانی ندارند، زیرا سطح آب بالا آمده و مانعکار می شود

.
آسیاب تنوره ای، از بخش های مختلفی تشکیل شده است؛ از آن جمله می توان به «کانالسرآب» اشاره کرد. وظیفه این کانال انتقال آب از رودخانه یا کانال مادر به تنوره آسیاب است.

 

در این کانال از مصالح مقاومی از جمله سنگ و ملات ساروج استفاده می شود. در بخش هایی از «مجموعه آسیاب ها» که یک «کانال سرآب»، آب مورد نیاز چندین آسیاب را تأمین می کند، برای مواقع کم آبی از سوی دریچه های تنظیم، فقط مسیر یک آسیاب بازنگهداشته می شود. همچنین در مواقع پرآبی، از آب زیاد برای را ه اندازی چندین آسیاب استفاده می شود. به هرحال در «مجموعه آسیاب ها» سعی شده از آبی که در کانال سرآب قرار می گیرد حداکثر استفاده برده شود

.
تنوره یا برج آب،یکی دیگر از قسمت های این آسیاب است . آب «کانال سرآب» به این محلمی ریزد که به صورت استوانه ای عمودی و مدور شکل است. آب جمع شده درون تنوره ازسوراخی به قطر ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر که در کف آن قرار دارد خارج می شود
.

سنگ های آسیاب هم قسمت دیگر آسیاب را تشکیل می دهد.

 

 خود این سنگ های آسیاب شامل دو بخش اند که شامل سنگ آسیاب زیرین و سنگ سیاب رویین می شود. سنگ زیرین همیشه ثابت است و سنگ رویین از سوی نیرویی که «پَر» ازطریق محور گردان به آن انتقال می دهد می خرخدشافت فلزی یا بوزَن، هم از جمله قسمت های این آسیاب است.

 

این شافت رابط میان شافت چوبی، تسمه پروانه و سنگ رویین آسیاب است. نیرو از سوی این محور گردان به سنگ آسیاب انتقال داده می شود. قطر این شافت فلزی ۳ تا ۴ سانتیمترو طول آن ۴۰ تا ۵۰ سانتیمتر است

.
شافت چوبی یا مَغزیو» نیز به عنوان ستون اصلی انتقال نیرو است که شافت فلزی و پر ها به آن متصل است

.
همچنین «پروانه یا پَر» هم عامل تبدیل انرژی پتانسیل آب به نیروی چرخشی، پَر یا پروانه آسیاب است. «شافت فلزی نوک تیز یا بلهیشر،هم بخش دیگری از آسیاب است که برای اتصال بدنه اصلی شافت چوبی با سنرو انجام وظیفه می کند
.

شوشتر اسیاب ابی5

گلوله فلزی یا رُو» هم محلی است که همیشه بلهیشر در آن قرار می گیرد

.
«سِنرُو»، برای درگیر کردن ۲ عدد سنگ انجام وظیفه می کند. مانند کلاج ماشین. «سنِر» یا «سنرو» در قالب بزرگ تری به نام «سنِر» قرار دارد





داغ کن - کلوب دات کام




Admin Logo
themebox Logo